7 ค่าใช้จ่ายที่ต้องคิดก่อนย้ายโรงงาน

แจกแจงค่าใช้จ่าย 7 กลุ่มในการย้ายโรงงาน รวมต้นทุนแฝงอย่างค่าหยุดผลิต งานใบอนุญาต และส่วนต่างค่าขนส่งระยะยาว พร้อมวิธีประมาณตัวเลข

งบย้ายโรงงานที่บานปลาย มักไม่ได้บานเพราะค่ารถขนของ แต่บานเพราะรายการที่ไม่ได้อยู่ในงบตั้งแต่แรก โดยเฉพาะต้นทุนที่ไม่มีใบเสนอราคาให้ เช่น วันที่ผลิตไม่ได้ พนักงานที่ไม่ย้ายตาม และเอกสารที่ต้องดำเนินการใหม่ทั้งชุด

บทความนี้แจกแจงค่าใช้จ่ายเจ็ดกลุ่มที่ต้องอยู่ในงบก่อนตัดสินใจย้าย พร้อมวิธีประมาณตัวเลขของแต่ละกลุ่ม

1. ค่าขนย้ายและติดตั้งเครื่องจักร

รายการนี้มีใบเสนอราคาให้ แต่มักได้ราคาเฉพาะการขนย้าย ทั้งที่ต้นทุนจริงมีสามส่วน คือการถอดและเตรียมเครื่องที่ต้นทาง การขนส่ง และการติดตั้งพร้อมปรับตั้งที่ปลายทาง

ส่วนที่มักตกหล่นคือการสอบเทียบและการทดลองเดินเครื่องหลังติดตั้ง ซึ่งสำหรับเครื่องจักรที่ต้องการความแม่นยำ อาจต้องเรียกช่างของผู้ผลิตเครื่องมาดำเนินการ และต้องเผื่อวัตถุดิบสำหรับการทดลองผลิตจนกว่าคุณภาพจะนิ่ง

สิ่งที่ควรทำคือขอใบเสนอราคาที่ระบุขอบเขตครบทั้งสามส่วน และระบุให้ชัดว่าใครรับผิดชอบหากเครื่องเสียหายระหว่างขนย้าย พร้อมตรวจว่าประกันภัยครอบคลุมช่วงขนส่งหรือไม่

2. ค่าหยุดผลิต ต้นทุนที่ใหญ่ที่สุดและไม่มีใบเสนอราคา

นี่คือรายการที่มักใหญ่ที่สุดในงบย้าย แต่ไม่เคยปรากฏในงบเพราะไม่มีใครออกใบแจ้งหนี้มาให้

วิธีคำนวณคือ นำกำไรขั้นต้นทั้งปีหารด้วยจำนวนวันทำงานต่อปี จะได้กำไรขั้นต้นต่อวันทำงาน แล้วคูณด้วยจำนวนวันที่คาดว่าจะผลิตไม่ได้ บวกด้วยช่วงที่ผลิตได้ไม่เต็มกำลังหลังย้าย ซึ่งในทางปฏิบัติมักกินเวลาอีกสองถึงสี่สัปดาห์กว่าจะกลับมาเท่าเดิม

ตัวอย่างเช่น กิจการที่มีกำไรขั้นต้นปีละ 6 ล้านบาท และทำงาน 300 วันต่อปี จะมีกำไรขั้นต้นวันละ 20,000 บาท หากหยุดผลิตเต็ม 10 วัน และผลิตได้ 60% เป็นเวลาอีก 20 วัน ต้นทุนส่วนนี้จะอยู่ที่ประมาณ 200,000 บวก 160,000 รวมเป็น 360,000 บาท

วิธีลดต้นทุนกลุ่มนี้คือผลิตสต็อกสำรองไว้ล่วงหน้า เลือกช่วงโลว์ซีซัน และย้ายเป็นเฟสโดยให้สายการผลิตหลักย้ายทีหลังสุด

3. ค่าปรับปรุงพื้นที่ใหม่

แม้จะซื้อหรือเช่าอาคารที่สร้างมาเพื่อการผลิตอยู่แล้ว ก็ยังมีงานที่ต้องทำเพิ่มเสมอ ได้แก่ งานระบบไฟฟ้าให้ตรงตำแหน่งเครื่องจักร งานพื้นในบริเวณที่ต้องรับน้ำหนักหรือต้องทำความสะอาดง่าย งานระบบระบายอากาศ งานแบ่งโซนและกั้นห้อง งานติดตั้งชั้นวางและระบบจัดเก็บ และงานระบบเครือข่ายในพื้นที่ผลิต สำหรับกิจการอาหารและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ต้องเผื่องานที่ทำให้พื้นที่เป็นไปตามข้อกำหนดด้านสถานที่ผลิตตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 ซึ่งกำหนดให้พื้นที่ผลิตแยกจากที่พักอาศัยและกิจกรรมที่อาจก่อการปนเปื้อน พื้น ผนัง และเพดานต้องเป็นวัสดุที่ทำความสะอาดได้และไม่เป็นที่อาศัยของสัตว์พาหะ พร้อมมาตรการควบคุมสัตว์พาหะ

4. ค่าใบอนุญาตและงานทะเบียนที่ต้องทำใหม่

กลุ่มนี้ค่าธรรมเนียมไม่สูง แต่กินเวลาและกินแรงคน และการวางแผนเวลาผิดที่จุดนี้ทำให้เกิดค่าใช้จ่ายอื่นตามมา

รายการที่ต้องตรวจว่าเกี่ยวข้องกับกิจการตัวเองหรือไม่ ได้แก่ ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานสำหรับสถานที่ใหม่หากเข้าข่ายตามพระราชบัญญัติโรงงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2562 คือใช้เครื่องจักรกำลังรวมตั้งแต่ 50 แรงม้า หรือคนงานตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป การขออนุญาตดัดแปลงอาคารหากมีการแก้ไขโครงสร้าง การจดทะเบียนแก้ไขที่ตั้งสำนักงานกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า การแจ้งเปลี่ยนแปลงสถานประกอบการกับกรมสรรพากรและสำนักงานประกันสังคม และใบอนุญาตเฉพาะธุรกิจที่ผูกกับสถานที่ เช่น เลขสถานที่ผลิตอาหาร ซึ่งต้องดำเนินการสำหรับสถานที่ใหม่

จุดที่ต้องระวังคือใบอนุญาตหลายประเภทผูกกับสถานที่ตั้ง ไม่ได้ผูกกับนิติบุคคล การย้ายจึงไม่ใช่การแจ้งเปลี่ยนที่อยู่ แต่เป็นการดำเนินการสำหรับสถานที่ใหม่ ควรตรวจกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตั้งแต่ก่อนกำหนดวันย้าย เพราะหากใบอนุญาตยังไม่ออกในวันที่เครื่องจักรพร้อมเดิน ต้นทุนจะไปตกอยู่ที่ข้อ 2 ทันที

5. ค่าเช่าคู่ขนานและค่าคืนสภาพพื้นที่เดิม

ในช่วงย้ายจะมีระยะที่ต้องจ่ายค่าใช้จ่ายสองที่พร้อมกัน ทั้งค่าเช่าหรือค่างวดของที่ใหม่ และค่าเช่าที่เดิมที่สัญญายังไม่หมด ระยะนี้มักยาวกว่าที่วางแผนไว้ ควรเผื่ออย่างน้อยหนึ่งถึงสองเดือน

หากที่เดิมเป็นการเช่า ต้องตรวจสัญญาสองข้อ คือค่าปรับกรณีบอกเลิกก่อนกำหนด และเงื่อนไขการคืนสภาพพื้นที่ ซึ่งสัญญาจำนวนมากกำหนดให้ผู้เช่ารื้อถอนสิ่งที่ตัวเองต่อเติมและคืนพื้นที่ในสภาพเดิม ค่ารื้อถอนส่วนนี้เป็นเงินก้อนที่มักไม่มีใครตั้งงบไว้

6. ต้นทุนด้านบุคลากร ทำเลใหม่ที่ไกลจากที่เดิมจะทำให้พนักงานบางส่วนไม่ย้ายตาม ต้นทุนที่ตามมาได้แก่ ค่าชดเชยตามกฎหมายในกรณีที่เข้าเงื่อนไข ค่าสรรหาและค่าฝึกอบรมคนใหม่ ค่าจัดรถรับส่งในช่วงเปลี่ยนผ่าน และต้นทุนที่ไม่เห็นเป็นตัวเงินคือผลิตภาพที่ลดลงระหว่างที่ทีมใหม่ยังไม่ชำนาญ สิ่งที่ควรทำก่อนตัดสินใจคือสำรวจว่าพนักงานกี่คนเดินทางไหว โดยเฉพาะตำแหน่งที่มีคนเดียวรู้วิธีทำงาน และเริ่มถอดวิธีทำงานของตำแหน่งเหล่านั้นให้เป็นเอกสารและวิดีโอตั้งแต่ก่อนย้าย เพื่อไม่ให้ความรู้หายไปพร้อมคน

7. ต้นทุนด้านลูกค้า

กลุ่มสุดท้ายที่มักถูกลืมทั้งที่กระทบรายได้โดยตรง ประกอบด้วยความเสี่ยงจากการส่งของช้าในช่วงย้ายซึ่งอาจมีค่าปรับตามสัญญา ค่าขนส่งที่เปลี่ยนไปเพราะระยะทางจากทำเลใหม่ถึงลูกค้าหลักไม่เท่าเดิม และการตรวจประเมินสถานที่ผลิตซ้ำจากลูกค้ารายใหญ่หรือผู้ตรวจรับรองมาตรฐาน ซึ่งมีทั้งค่าธรรมเนียมและเวลาเตรียมงาน

สิ่งที่ควรทำคือแจ้งลูกค้าหลักล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งถึงสองเดือนพร้อมแผนรองรับ และคำนวณค่าขนส่งจากทำเลใหม่เทียบกับทำเลเดิมตั้งแต่ตอนเลือกทำเล เพราะส่วนต่างค่าขนส่งเป็นต้นทุนที่เกิดขึ้นทุกเดือนตลอดไป ต่างจากค่าย้ายที่จ่ายครั้งเดียว รวมงบและเผื่อสำรอง

เมื่อได้ตัวเลขทั้งเจ็ดกลุ่มแล้ว ให้บวกงบสำรองอีก 10 ถึง 15% ของยอดรวม เพราะการย้ายมีรายการที่พบหลังเริ่มดำเนินการเสมอ และควรจัดลำดับว่ารายการใดจ่ายเมื่อใด เพื่อไม่ให้กระแสเงินสดตึงในเดือนที่มีค่าใช้จ่ายกระจุกตัว

ข้อสังเกตที่ควรจำคือ ในงบย้ายโรงงานของธุรกิจผลิตส่วนใหญ่ รายการที่ 2 คือค่าหยุดผลิต และรายการที่ 7 คือส่วนต่างค่าขนส่งระยะยาว มักมีมูลค่ารวมกันสูงกว่าค่าขนย้ายเครื่องจักรที่หลายคนคิดว่าเป็นก้อนใหญ่ที่สุด

การเลือกทำเลที่การขนส่งเข้าถึงได้ดีจึงมีผลต่อต้นทุนระยะยาวมากกว่าที่ปรากฏในวันย้าย ซึ่งเป็นเหตุผลที่ทำเลใกล้ทางขึ้นลงทางด่วนและมีถนนกว้างรองรับรถบรรทุก เช่น โครงการโรงงานขนาดเล็กของ Biggerland ย่านลำลูกกา ปทุมธานี ที่อยู่บนที่ดินสีม่วงที่ผังเมืองรองรับ เป็นปัจจัยที่ควรอยู่ในการเปรียบเทียบตั้งแต่ต้น ไม่ใช่พิจารณาเฉพาะราคาต่อตารางเมตร

บทสรุป

ค่าใช้จ่ายในการย้ายโรงงานมีเจ็ดกลุ่ม คือค่าขนย้ายและติดตั้งเครื่องจักร ค่าหยุดผลิต ค่าปรับปรุงพื้นที่ใหม่ ค่าใบอนุญาตและงานทะเบียน ค่าเช่าคู่ขนานและค่าคืนสภาพพื้นที่เดิม ต้นทุนด้านบุคลากร และต้นทุนด้านลูกค้า

สองกลุ่มที่ควบคุมได้ยากที่สุดคือค่าหยุดผลิตและงานใบอนุญาต และทั้งสองเชื่อมกัน เพราะใบอนุญาตที่ออกช้าทำให้วันหยุดผลิตยาวขึ้น การเริ่มดำเนินการเรื่องเอกสารให้เร็วที่สุดจึงเป็นวิธีลดต้นทุนการย้ายที่ได้ผลที่สุดโดยไม่ต้องใช้เงินเพิ่ม

FAQ คำถามที่พบบ่อย

Q1: ควรเผื่องบย้ายโรงงานไว้เท่าไรของมูลค่าโครงการ

ไม่มีสัดส่วนตายตัวเพราะขึ้นกับจำนวนและความซับซ้อนของเครื่องจักร แต่หลักที่ใช้ได้คือประมาณทั้งเจ็ดกลุ่มออกมาเป็นตัวเลขก่อน แล้วบวกสำรอง 10 ถึง 15% การประมาณเป็นเปอร์เซ็นต์ของมูลค่าอาคารโดยไม่ไล่รายการ มักได้ตัวเลขที่ต่ำกว่าความจริงมาก

Q2: ย้ายช่วงไหนของปีดีที่สุด

ช่วงที่คำสั่งซื้อต่ำที่สุดของปีและไม่ติดกับกำหนดส่งของรายใหญ่ โดยตรวจปฏิทินวันหยุดยาวประกอบด้วย เพราะหน่วยงานราชการที่ต้องยื่นเอกสารจะทำงานช้าลงในช่วงนั้น และควรหลีกเลี่ยงช่วงที่ต้องปิดงบหรือถูกตรวจสอบบัญชีพร้อมกัน

Q3: ควรย้ายทีเดียวหรือทยอยย้าย

ทยอยย้ายเป็นเฟสลดความเสี่ยงได้มากสำหรับธุรกิจที่หยุดผลิตไม่ได้ โดยเริ่มจากคลังสินค้าและสายการผลิตรองก่อน แล้วค่อยย้ายสายหลักสุดท้าย ข้อแลกเปลี่ยนคือต้องจ่ายค่าเช่าคู่ขนานนานขึ้นและบริหารสองที่พร้อมกันชั่วคราว ซึ่งควรนำมาคิดเทียบกับต้นทุนการหยุดผลิตแบบครั้งเดียว