การสืบทอดธุรกิจอย่างยั่งยืน: ทำอย่างไรให้รุ่น 2 ไม่ใช่จุดจบของกิจการครอบครัว
การสืบทอดธุรกิจครอบครัวอย่างยั่งยืน วางโครงสร้างองค์กร การเงิน และสินทรัพย์อย่างไรไม่ให้ธุรกิจสะดุดในรุ่นสอง
ทำไมธุรกิจครอบครัวจำนวนมากจบลงในรุ่นที่สอง
ธุรกิจครอบครัวเป็นรูปแบบกิจการที่พบได้มากที่สุดในโลก และมีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจทั้งในระดับประเทศและระดับท้องถิ่น อย่างไรก็ตาม สถิติจากหลายสถาบันด้านธุรกิจครอบครัวพบว่า มีเพียงประมาณ 30% ของธุรกิจครอบครัวเท่านั้นที่สามารถส่งต่อจากรุ่นที่หนึ่งไปสู่รุ่นที่สองได้สำเร็จ และมีเพียงประมาณ 10–15% เท่านั้นที่สามารถอยู่รอดจนถึงรุ่นที่สาม คำกล่าวที่มักถูกพูดถึงในวงการธุรกิจครอบครัวคือ
ความท้าทายของรุ่นสองในธุรกิจครอบครัว
ผู้ก่อตั้งธุรกิจส่วนใหญ่มักเริ่มต้นจากความสามารถเฉพาะตัว เช่น ความขยัน ความกล้าเสี่ยง หรือเครือข่ายส่วนตัว ทำให้กิจการเติบโตขึ้นมาได้อย่างรวดเร็ว แต่รูปแบบการบริหารแบบนี้มักพึ่งพาตัวบุคคลมากกว่าระบบ เมื่อถึงเวลาที่ต้องส่งต่อธุรกิจให้กับรุ่นที่สอง ปัญหาที่เกิดขึ้นบ่อยคือ
1. ธุรกิจพึ่งพาผู้ก่อตั้งมากเกินไป
กิจการจำนวนมากเติบโตจากความสัมพันธ์ส่วนตัวของผู้ก่อตั้ง ไม่ว่าจะเป็นลูกค้า ซัพพลายเออร์ หรือคู่ค้า เมื่อผู้ก่อตั้งเริ่มลดบทบาทลง ความสัมพันธ์เหล่านี้อาจไม่ถูกส่งต่ออย่างเป็นระบบ
2. รุ่นสองไม่ได้มีส่วนร่วมตั้งแต่ต้น
ทายาทบางคนอาจถูกดึงเข้ามาบริหารธุรกิจในช่วงที่องค์กรเติบโตไปมากแล้ว ทำให้ขาดความเข้าใจในรายละเอียดของธุรกิจ
การวางโครงสร้างองค์กรให้รองรับการเติบโต
หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่สุดของการสืบทอดธุรกิจอย่างยั่งยืนคือการสร้างโครงสร้างองค์กรที่ชัดเจน
การวางโครงสร้างองค์กรที่เหมาะสมควรประกอบด้วย
1. การกำหนดบทบาทหน้าที่อย่างชัดเจน ทุกตำแหน่งในองค์กรควรมีขอบเขตหน้าที่ที่ชัดเจน รวมถึงตำแหน่งของสมาชิกครอบครัว 2. การสร้างระบบบริหารแทนการบริหารแบบตัวบุคคล ระบบงาน เช่น ระบบบัญชี ระบบการขาย หรือระบบควบคุมต้นทุน จะช่วยให้องค์กรสามารถดำเนินงานได้แม้ไม่มีผู้ก่อตั้งอยู่ตลอดเวลา 3. การเปิดโอกาสให้มืออาชีพเข้ามาร่วมบริหาร หลายธุรกิจครอบครัวที่ประสบความสำเร็จมักนำผู้บริหารมืออาชีพเข้ามาช่วยดูแลองค์กร การสืบทอดธุรกิจอย่างยั่งยืน เพื่อสร้างสมดุลระหว่างครอบครัวและความเป็นมืออาชีพ 4. การสร้างความน่าเชื่อถือในสายตาทีมงาน ผู้นำรุ่นสองต้องพิสูจน์ตัวเองผ่านผลงาน ไม่ใช่เพียงสถานะในครอบครัว
สรุป: การสืบทอดธุรกิจต้องเริ่มวางแผนตั้งแต่วันนี้
การส่งต่อธุรกิจครอบครัวไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในวันเดียว แต่เป็นกระบวนการที่ต้องใช้เวลาและการวางแผนอย่างรอบคอบ
